Nhiều người nộp thuế thắc mắc việc bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh theo Quyết định 216 có nghĩa là không cần kê khai người phụ thuộc nữa hay không. Thực tế, đây là sự thay đổi về phương thức quản lý hồ sơ, không phải bãi bỏ quyền giảm trừ gia cảnh. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất chính sách, phạm vi áp dụng và những lưu ý quan trọng khi thực hiện.
Hiểu đúng về bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh theo Quyết định 216 như thế nào?
Để hiểu đúng về bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh theo Quyết định 216, cần nhìn rõ bản chất của sự thay đổi trong hệ thống thủ tục hành chính thuế, thay vì chỉ nhìn vào cụm từ “bỏ thủ tục”.
Ngày 03/02/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định 216/QĐ-BTC năm 2026 về việc công bố các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ trong lĩnh vực quản lý thuế. Theo Danh mục ban hành kèm theo Quyết định này, kể từ ngày 14/02/2026, thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công chính thức được bãi bỏ với tư cách là một thủ tục hành chính độc lập.
Theo quy định trước đây
Trước khi Quyết định 216/QĐ-BTC có hiệu lực, việc đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh được quy định riêng tại Mục 9.11 Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP.
Theo đó, khi phát sinh người phụ thuộc, người nộp thuế có thể:
-
Ủy quyền cho đơn vị chi trả thu nhập thực hiện đăng ký; hoặc
-
Trực tiếp nộp hồ sơ đăng ký người phụ thuộc cho cơ quan thuế.
Tuy nhiên, đến thời điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân, cá nhân vẫn phải kê khai lại thông tin người phụ thuộc đã đăng ký trong hồ sơ quyết toán. Cách thực hiện này dẫn đến việc lặp lại thông tin, kéo dài thời gian xử lý và làm tăng khối lượng thủ tục cho cả người nộp thuế và cơ quan thuế.
Theo quy định hiện hành
Hiện nay, Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 126/2020/NĐ-CP đã bãi bỏ Mục 9.11 về thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh.
Theo quy định mới, kể từ 14/02/2026, hồ sơ liên quan đến người phụ thuộc không còn thực hiện theo một thủ tục hành chính riêng, mà được tích hợp vào thủ tục đăng ký thuế lần đầu, theo hướng dẫn tại Mục 9.2 Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP (thay thế Phụ lục I của Nghị định 126/2020/NĐ-CP).
Việc gộp thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh vào thủ tục đăng ký thuế lần đầu là nội dung cốt lõi của chính sách bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc theo Quyết định 216. Cách làm này giúp giảm bớt hồ sơ, hạn chế kê khai trùng lặp, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho cá nhân trong quá trình khai, tính và nộp thuế thu nhập cá nhân.
Lưu ý: Quyết định 216/QĐ-BTC năm 2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 14/02/2026.
Có thể bạn quan tâm:
>> Hướng dẫn kê khai Quyết toán thuế TNCN trên Dịch vụ công 2026 theo Mẫu 05/QTT-TNCN
Hướng dẫn kê khai người phụ thuộc, quyết toán thuế TNCN 2026 theo Công văn 4116
Để thực hiện đúng hướng dẫn kê khai người phụ thuộc, quyết toán thuế TNCN 2026, cơ quan thuế đã có hướng dẫn cụ thể tại Công văn 4116/QNG-QLDN1 năm 2025 do Thuế tỉnh Quảng Ngãi ban hành.
Theo nội dung công văn, việc kê khai người phụ thuộc và quyết toán thuế thu nhập cá nhân được hướng dẫn trên cơ sở các quy định pháp lý sau:
Điểm d1, d2 khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP:
Các loại thuế khai theo tháng, khai theo quý, khai theo năm, khai theo từng lần phát sinh nghĩa vụ thuế và khai quyết toán thuế
…
6. Các loại thuế, khoản thu khai quyết toán năm và quyết toán đến thời điểm giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động, chấm dứt hợp đồng hoặc tổ chức lại doanh nghiệp. Trường hợp chuyển đổi loại hình doanh nghiệp (không bao gồm doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa) mà doanh nghiệp chuyển đổi kế thừa toàn bộ nghĩa vụ về thuế của doanh nghiệp được chuyển đổi thì không phải khai quyết toán thuế đến thời điểm có quyết định về việc chuyển đổi doanh nghiệp, doanh nghiệp khai quyết toán khi kết thúc năm. Cụ thể như sau:
…
d) Thuế thu nhập cá nhân đối với tổ chức, cá nhân trả thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công; cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công ủy quyền quyết toán thuế cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập; cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công trực tiếp quyết toán thuế với cơ quan thuế. Cụ thể như sau:
d.1) Tổ chức, cá nhân trả thu nhập từ tiền lương, tiền công có trách nhiệm khai quyết toán thuế và quyết toán thay cho các cá nhân có ủy quyền do tổ chức, cá nhân trả thu nhập chi trả, không phân biệt có phát sinh khấu trừ thuế hay không phát sinh khấu trừ thuế. Trường hợp tổ chức, cá nhân không phát sinh trả thu nhập thì không phải khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Trường hợp cá nhân là người lao động được điều chuyển từ tổ chức cũ đến tổ chức mới do tổ chức cũ thực hiện sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp hoặc tổ chức cũ và tổ chức mới trong cùng một hệ thống thì tổ chức mới có trách nhiệm quyết toán thuế theo ủy quyền của cá nhân đối với cả phần thu nhập do tổ chức cũ chi trả và thu lại chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân do tổ chức cũ đã cấp cho người lao động (nếu có).
d.2) Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công ủy quyền quyết toán thuế cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập, cụ thể như sau:
Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại một nơi và thực tế đang làm việc tại đó vào thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập thực hiện việc quyết toán thuế, kể cả trường hợp không làm việc đủ 12 tháng trong năm. Trường hợp cá nhân là người lao động được điều chuyển từ tổ chức cũ đến tổ chức mới theo quy định tại điểm d.1 khoản này thì cá nhân được ủy quyền quyết toán thuế cho tổ chức mới.
Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại một nơi và thực tế đang làm việc tại đó vào thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập quyết toán thuế, kể cả trường hợp không làm việc đủ 12 tháng trong năm; đồng thời có thu nhập văng lai ở các nơi khác bình quân tháng trong năm không quá 10 triệu đồng và đã được khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 10% nếu không có yêu cầu quyết toán thuế đối với phần thu nhập này.
…
>> Quan tâm ngay kênh Zalo OA của FastCA để cập nhật những thông tin mới nhất về Thuế, Kế toán và nhận những CTKM siêu hot nhé!
Tiết c.2 điểm c, tiết h.2.1 điểm h và điểm i khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC:
Các khoản giảm trừ
Các khoản giảm trừ theo hướng dẫn tại Điều này là các khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế của cá nhân trước khi xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công, từ kinh doanh. Cụ thể như sau:
1. Giảm trừ gia cảnh
…
c.2) Giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc
c.2.1) Người nộp thuế được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc nếu người nộp thuế đã đăng ký thuế và được cấp mã số thuế.
c.2.2) Khi người nộp thuế đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc sẽ được cơ quan thuế cấp mã số thuế cho người phụ thuộc và được tạm tính giảm trừ gia cảnh trong năm kể từ khi đăng ký. Đối với người phụ thuộc đã được đăng ký giảm trừ gia cảnh trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành thì tiếp tục được giảm trừ gia cảnh cho đến khi được cấp mã số thuế.
…
h.2.1) Đối với người nộp thuế có thu nhập từ tiền lương, tiền công
h.2.1.1) Đăng ký người phụ thuộc
h.2.1.1.1) Đăng ký người phụ thuộc lần đầu:
Người nộp thuế có thu nhập từ tiền lương, tiền công đăng ký người phụ thuộc theo mẫu ban hành kèm theo văn bản hướng dẫn về quản lý thuế và nộp hai (02) bản cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập để làm căn cứ tính giảm trừ cho người phụ thuộc.
Tổ chức, cá nhân trả thu nhập lưu giữ một (01) bản đăng ký và nộp một (01) bản đăng ký cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý cùng thời điểm nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân của kỳ khai thuế đó theo quy định của luật quản lý thuế.
Riêng đối với cá nhân trực tiếp khai thuế với cơ quan thuế thì cá nhân nộp một (01) bản đăng ký người phụ thuộc theo mẫu ban hành kèm theo văn bản hướng dẫn về quản lý thuế cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý tổ chức trả thu nhập cùng thời điểm nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân của kỳ khai thuế đó theo quy định của Luật Quản lý thuế.
i) Người nộp thuế chỉ phải đăng ký và nộp hồ sơ chứng minh cho mỗi một người phụ thuộc một lần trong suốt thời gian được tính giảm trừ gia cảnh. Trường hợp người nộp thuế thay đổi nơi làm việc, nơi kinh doanh thì thực hiện đăng ký và nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc như trường hợp đăng ký người phụ thuộc lần đầu theo hướng dẫn tại tiết h.2.1.1.1, điểm h, khoản 1, Điều này.
…
Trên cơ sở các quy định này, Cục Thuế Quảng Ngãi hướng dẫn việc kê khai người phụ thuộc trong trường hợp người lao động thay đổi nơi làm việc như sau:
Trường hợp doanh nghiệp thực hiện tổ chức lại hoạt động sản xuất, kinh doanh, dẫn đến việc người lao động được điều chuyển từ đơn vị bàn giao sang đơn vị nhận bàn giao trong cùng Tập đoàn, thì đơn vị nhận bàn giao có trách nhiệm thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo ủy quyền của người lao động, bao gồm cả phần thu nhập đã được đơn vị bàn giao chi trả trong năm. Việc quyết toán này được thực hiện theo đúng quy định tại điểm d khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP.
Đồng thời, khi phát sinh việc thay đổi nơi làm việc, người nộp thuế phải thực hiện đăng ký lại người phụ thuộc tại đơn vị nhận bàn giao để tiếp tục được tính giảm trừ gia cảnh. Việc đăng ký này được thực hiện ngay tại kỳ khai thuế trong năm, phù hợp với quy định tại điểm i khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC.
Tóm lại, bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc theo Quyết định 216 là bước cải cách hành chính quan trọng, giúp đơn giản hóa thủ tục nhưng không bãi bỏ quyền giảm trừ gia cảnh. Cá nhân cần hiểu đúng bản chất để kê khai thuế chính xác, tránh sai sót khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân.
