Từ ngày 01/7/2026, quy định về tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu có sự thay đổi đáng chú ý. Thay vì căn cứ đơn thuần vào quy định kế toán tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp cần xác định tỷ giá trên hóa đơn theo quy định của pháp luật về thuế; riêng hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, tỷ giá tính thuế được thực hiện theo pháp luật về hải quan theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Vậy tỷ giá xuất hóa đơn là tỷ giá nào, Nghị định 252 và Nghị định 254 quy định ra sao, còn Thông tư 99 được áp dụng như thế nào khi ghi sổ kế toán? Bài viết dưới đây của FastCA sẽ phân tích cụ thể để doanh nghiệp và kế toán tránh nhầm lẫn khi lập hóa đơn xuất khẩu.
Tỷ giá xuất hóa đơn là tỷ giá nào? Các trường hợp cần xác định tỷ giá
Khi doanh nghiệp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc thực hiện các giao dịch bằng ngoại tệ, việc xác định tỷ giá không chỉ phục vụ lập hóa đơn mà còn liên quan đến kê khai, tính thuế và ghi nhận kế toán. Vì vậy, để hiểu đúng quy định về tỷ giá xuất hóa đơn, cần phân biệt rõ tỷ giá dùng cho mục đích thuế với tỷ giá dùng cho mục đích kế toán.
Tỷ giá xuất hóa đơn được hiểu như thế nào?
Theo quy định tại điểm c.1 Mục 8 Phụ lục ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, trường hợp nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ theo quy định của pháp luật về ngoại hối, các khoản tiền trên hóa đơn có thể được ghi bằng ngoại tệ và người bán đồng thời phải thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam theo tỷ giá được xác định theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Như vậy, khi đặt câu hỏi tỷ giá xuất hóa đơn là tỷ giá nào, doanh nghiệp không nên mặc định sử dụng tỷ giá của ngân hàng đang giao dịch hoặc tỷ giá kế toán. Tỷ giá được sử dụng trên hóa đơn phải được xác định dựa trên mục đích và loại giao dịch phát sinh, đồng thời phải đối chiếu với quy định thuế đang có hiệu lực.
Điểm đáng chú ý từ ngày 01/7/2026 là Nghị định 254/2026/NĐ-CP không tự đưa ra một mức tỷ giá cố định để áp dụng cho mọi giao dịch ngoại tệ. Thay vào đó, Nghị định dẫn chiếu đến tỷ giá theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn.
Những trường hợp cần xác định tỷ giá khi lập hóa đơn
Việc xác định tỷ giá xuất hóa đơn thường phát sinh khi doanh nghiệp thực hiện giao dịch có giá trị được thỏa thuận, ghi nhận hoặc thanh toán bằng ngoại tệ. Tùy từng loại giao dịch, doanh nghiệp cần xác định đúng căn cứ áp dụng, cụ thể:
- Hàng hóa xuất khẩu: Khi lập hóa đơn cho hàng hóa xuất khẩu có giá trị bằng ngoại tệ, doanh nghiệp cần xác định tỷ giá theo quy định của pháp luật thuế; riêng tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu được thực hiện theo pháp luật về hải quan.
- Hàng hóa nhập khẩu: Đối với hàng hóa nhập khẩu, tỷ giá tính thuế cũng được xác định theo quy định của pháp luật về hải quan. Doanh nghiệp cần sử dụng đúng tỷ giá áp dụng cho tờ khai hải quan tương ứng.
- Cung cấp dịch vụ bằng ngoại tệ: Trường hợp doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và giá trị giao dịch được xác định bằng ngoại tệ, tỷ giá sử dụng khi lập hóa đơn cần căn cứ vào quy định của pháp luật thuế đối với giao dịch dịch vụ đó.
- Giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ có thanh toán bằng ngoại tệ: Khi số tiền trên hóa đơn được thể hiện bằng ngoại tệ, doanh nghiệp phải đồng thời thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam theo quy định hiện hành về hóa đơn.
- Giao dịch phát sinh đồng thời yêu cầu kê khai thuế và ghi sổ kế toán: Đây là trường hợp cần đặc biệt lưu ý. Tỷ giá sử dụng để xác định nghĩa vụ thuế không nhất thiết giống tỷ giá sử dụng để ghi nhận giao dịch vào sổ kế toán. Kế toán cần phân biệt rõ căn cứ theo pháp luật thuế và căn cứ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để tránh áp dụng nhầm.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 và Nghị định 254
Từ ngày 01/7/2026, khi lập hóa đơn cho hàng hóa xuất khẩu bằng ngoại tệ, doanh nghiệp cần căn cứ đồng thời vào quy định về hóa đơn và quy định về tỷ giá tính thuế. Trong đó, Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định cách thể hiện tỷ giá trên hóa đơn, còn Nghị định 252/2026/NĐ-CP xác định tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Nghị định 254 quy định thế nào về tỷ giá trên hóa đơn?
Theo điểm c.1 Mục 8 Phụ lục Nội dung hóa đơn ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, trường hợp giao dịch kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ, doanh nghiệp được ghi đơn giá, thành tiền, tiền thuế GTGT và tổng số tiền thanh toán bằng ngoại tệ trên hóa đơn. Đồng thời, người bán phải thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam trên hóa đơn theo tỷ giá được xác định theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Như vậy, Nghị định 254 không quy định một mức tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu cố định áp dụng cho mọi doanh nghiệp. Thay vào đó, tỷ giá trên hóa đơn được xác định theo quy định về quản lý thuế và căn cứ vào từng loại giao dịch phát sinh.
Nghị định 252 quy định tỷ giá tính thuế đối với hàng xuất khẩu
Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định tỷ giá tính thuế thực hiện theo pháp luật về hải quan. Theo quy định về tỷ giá tính thuế trong lĩnh vực hải quan, tỷ giá giữa đồng Việt Nam và ngoại tệ được xác định dựa trên tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank vào cuối ngày thứ năm của tuần trước liền kề. Nếu thứ năm là ngày lễ, ngày nghỉ thì sử dụng tỷ giá cuối ngày làm việc liền trước.
Tỷ giá này được dùng để xác định tỷ giá tính thuế cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần. Với những ngoại tệ không được Vietcombank công bố, tỷ giá được xác định theo tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước công bố hoặc xác định theo quy định.
Nghị định 252 và Nghị định 254 được áp dụng như thế nào?
Có thể hiểu đơn giản, hai nghị định đang điều chỉnh hai khía cạnh khác nhau của cùng một giao dịch. Nghị định 254/2026/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam trên hóa đơn khi giao dịch phát sinh bằng ngoại tệ. Trong khi đó, Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định riêng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu rằng tỷ giá tính thuế phải thực hiện theo pháp luật về hải quan.
Do đó, khi xuất hóa đơn hàng hóa xuất khẩu bằng ngoại tệ từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp cần xác định đúng tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo quy định của pháp luật thuế, đồng thời căn cứ quy định hải quan để xác định tỷ giá tính thuế. Không nên mặc định lấy tỷ giá giao dịch của ngân hàng tại ngày lập hóa đơn hoặc tỷ giá kế toán để thay thế cho tỷ giá tính thuế.
Đặc biệt, Thông tư 99/2025/TT-BTC điều chỉnh việc ghi nhận và hạch toán các giao dịch bằng ngoại tệ trong kế toán, không phải căn cứ để xác định tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ tỷ giá phục vụ lập hóa đơn, tính thuế và ghi sổ kế toán để tránh áp dụng sai quy định.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu từ 1/7/2026 áp dụng theo Nghị định 252 hay Thông tư 99?
Từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp xuất khẩu cần phân biệt rõ tỷ giá dùng để lập hóa đơn, tính thuế và tỷ giá phục vụ ghi nhận kế toán. Đây cũng là lý do nhiều kế toán băn khoăn không biết khi xuất hóa đơn bằng ngoại tệ nên áp dụng tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC hay Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Căn cứ quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP, nếu giao dịch kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ thì các chỉ tiêu trên hóa đơn có thể được thể hiện bằng ngoại tệ. Đồng thời, người bán phải ghi tỷ giá giữa ngoại tệ và đồng Việt Nam trên hóa đơn theo tỷ giá được xác định theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn liên quan.
Như vậy, để xác định tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu từ 1/7/ 2026, doanh nghiệp cần tiếp tục căn cứ vào quy định của pháp luật thuế, trong đó có Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Hàng hóa xuất khẩu áp dụng tỷ giá theo Nghị định 252
Tại khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, quy định về tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được xác định theo pháp luật về hải quan. Điều này có nghĩa, từ ngày 01/7/2026, khi xác định tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu đối với hàng hóa xuất khẩu, doanh nghiệp cần căn cứ vào quy định về tỷ giá tính thuế trong lĩnh vực hải quan, thay vì lấy tỷ giá theo quy định kế toán tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Theo quy định về hải quan, tỷ giá giữa đồng Việt Nam và ngoại tệ được sử dụng để xác định trị giá tính thuế là tỷ giá mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) vào cuối ngày thứ năm của tuần trước liền kề.
Trường hợp thứ năm là ngày lễ hoặc ngày nghỉ, tỷ giá được xác định theo tỷ giá cuối ngày làm việc liền trước ngày thứ năm. Tỷ giá này được sử dụng để tính thuế đối với các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần tiếp theo.
Đối với những ngoại tệ không được Vietcombank công bố tỷ giá, việc xác định tỷ giá được thực hiện theo tỷ giá tính chéo giữa đồng Việt Nam với các ngoại tệ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố. Nếu ngoại tệ chưa có tỷ giá tính chéo, Ngân hàng Nhà nước sẽ xác định và công bố tỷ giá trên cơ sở đề nghị của Bộ Tài chính.
Thông tư 99 dùng để ghi sổ kế toán, không thay thế tỷ giá tính thuế
Một điểm cần lưu ý là Thông tư 99/2025/TT-BTC và Nghị định 252/2026/NĐ-CP điều chỉnh hai mục đích khác nhau. Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, trong đó có các quy định về việc xác định và sử dụng tỷ giá khi ghi nhận các giao dịch bằng ngoại tệ vào sổ kế toán và lập báo cáo tài chính.
Trong khi đó, Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định về tỷ giá phục vụ mục đích quản lý thuế. Riêng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, tỷ giá tính thuế được thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan. Vì vậy, không nên sử dụng tỷ giá theo Thông tư 99 để thay thế tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu.
Có thể hiểu đơn giản như sau: từ ngày 01/7/2026, tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu đối với hàng hóa xuất khẩu được xác định theo quy định của pháp luật thuế; trong đó, khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP dẫn chiếu tỷ giá tính thuế sang pháp luật về hải quan. Còn Thông tư 99/2025/TT-BTC được sử dụng cho mục đích ghi sổ kế toán đối với các giao dịch bằng ngoại tệ, không phải căn cứ để xác định tỷ giá tính thuế.
Do đó, kế toán cần tách biệt hai mục đích sử dụng tỷ giá: Nghị định 252 và pháp luật hải quan là căn cứ xác định tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; Thông tư 99 là căn cứ xử lý tỷ giá khi ghi nhận kế toán. Việc phân biệt này giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót khi lập hóa đơn, kê khai thuế và hạch toán giao dịch xuất khẩu.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Thông tư 99 ghi sổ kế toán như thế nào?
Bên cạnh việc xác định tỷ giá phục vụ hóa đơn và nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp còn phải xác định tỷ giá để ghi nhận giao dịch ngoại tệ vào sổ kế toán. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, cách xác định tỷ giá được thực hiện tùy thuộc vào bản chất và thời điểm phát sinh giao dịch.
Tỷ giá giao dịch thực tế được xác định như thế nào?
Khi phát sinh giao dịch bằng ngoại tệ, doanh nghiệp quy đổi sang đồng Việt Nam hoặc đơn vị tiền tệ kế toán theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ phù hợp với từng nghiệp vụ. Đối với tỷ giá giao dịch thực tế, doanh nghiệp có thể lựa chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày giao dịch của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch. Doanh nghiệp cũng được sử dụng tỷ giá xấp xỉ, với điều kiện mức chênh lệch không vượt quá ±1% so với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày giao dịch và không làm ảnh hưởng trọng yếu đến tình hình tài chính, kết quả kinh doanh.
Lưu ý, việc xác định tỷ giá để ghi sổ kế toán theo Thông tư 99 không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sử dụng tỷ giá này để xác định nghĩa vụ thuế. Kê khai, quyết toán và nộp thuế đối với giao dịch bằng ngoại tệ vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
Tỷ giá ghi sổ đối với doanh thu xuất khẩu
Trường hợp hợp đồng không quy định một tỷ giá hối đoái cụ thể, doanh nghiệp xác định tỷ giá ghi sổ doanh thu dựa trên thời điểm phát sinh giao dịch.
- Nếu doanh nghiệp đã nhận trước tiền từ người mua: Phần doanh thu tương ứng với số tiền đã nhận trước được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận tiền.
- Nếu doanh nghiệp chưa nhận trước tiền: Phần doanh thu còn lại được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu.
Như vậy, khi hạch toán doanh thu xuất khẩu bằng ngoại tệ, kế toán cần kiểm tra giao dịch có phát sinh khoản tiền nhận trước hay không để lựa chọn đúng tỷ giá. Đây là điểm cần phân biệt rõ giữa tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Thông tư 99 phục vụ ghi sổ kế toán và tỷ giá được sử dụng để xác định nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành.
Từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp cần tách biệt tỷ giá phục vụ mục đích thuế với tỷ giá dùng để ghi sổ kế toán khi phát sinh giao dịch xuất khẩu bằng ngoại tệ. Đối với hàng hóa xuất khẩu, tỷ giá tính thuế thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Trong khi đó, Thông tư 99/2025/TT-BTC được sử dụng để xác định và ghi nhận tỷ giá trong kế toán.
Do đó, kế toán không nên mặc định sử dụng một loại tỷ giá cho cả hóa đơn, kê khai thuế và hạch toán. Việc xác định đúng tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo từng mục đích sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót khi lập hóa đơn, kê khai thuế và ghi nhận doanh thu.
