Nghỉ không lương có đóng BHXH được hưởng ốm đau không? Đây là vấn đề người lao động và bộ phận nhân sự thường gặp khi thời gian nghỉ không hưởng lương kéo dài và phát sinh thêm việc điều trị bệnh. Theo quy định hiện hành năm 2026, việc có tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không lương và việc có được hưởng chế độ ốm đau là hai vấn đề khác nhau. Người lao động có thể thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong một số trường hợp, nhưng thời gian nghỉ ốm trùng với thời gian nghỉ không hưởng lương thì không được tính hưởng chế độ ốm đau.
Nghỉ không lương có đóng BHXH được hưởng ốm đau không?
Để trả lời chính xác câu hỏi nghỉ không lương có đóng BHXH được hưởng ốm đau không, cần tách riêng quy định về đóng BHXH và quy định về điều kiện hưởng chế độ ốm đau.
Nghỉ không lương có đóng BHXH được hưởng ốm đau không?
Nghỉ không lương nhưng vẫn đóng BHXH có được hưởng ốm đau không?
Việc người lao động và doanh nghiệp thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không hưởng lương không đồng nghĩa người lao động được hưởng chế độ ốm đau cho những ngày đang nghỉ không lương. Khoản 5 Điều 33 Luật BHXH 2024 cho phép người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng được thỏa thuận với người sử dụng lao động để tiếp tục đóng BHXH, với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất.
Tuy nhiên, Điều 42 Luật BHXH 2024 quy định người lao động không được hưởng chế độ ốm đau nếu thời gian nghỉ việc do ốm đau trùng với thời gian nghỉ theo quy định của pháp luật về lao động. Thông tư 12/2025/TT-BNV cũng hướng dẫn thời gian nghỉ ốm đau trùng với thời gian nghỉ theo pháp luật lao động thì không được tính hưởng chế độ ốm đau. Do đó, nếu người lao động đang nghỉ không hưởng lương theo thỏa thuận với doanh nghiệp rồi phát sinh việc bị ốm trong chính khoảng thời gian này, thì không được hưởng trợ cấp ốm đau cho phần thời gian bị trùng, kể cả hai bên vẫn duy trì đóng BHXH.
Khi nào nghỉ không lương vẫn được tiếp tục đóng BHXH?
Đối với người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, nếu không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, nguyên tắc là không phải đóng BHXH tháng đó. Tuy nhiên, Luật BHXH 2024 đã bổ sung cơ chế cho phép người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong tháng này. Khi đó, căn cứ đóng được xác định bằng căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất.
Điểm cần nhớ là:
- Tiếp tục đóng BHXH giúp duy trì quá trình tham gia BHXH theo thỏa thuận.
- Không làm phát sinh quyền hưởng chế độ ốm đau đối với những ngày đang nghỉ không hưởng lương.
- Nếu sau khi kết thúc thời gian nghỉ không lương, người lao động trở lại làm việc rồi mới nghỉ ốm và đáp ứng đủ điều kiện thì thời gian nghỉ ốm có thể được giải quyết chế độ theo quy định.
Nghỉ không lương bao nhiêu ngày thì không phải đóng BHXH?
Mốc 14 ngày làm việc là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ đóng BHXH trong tháng đối với người lao động không hưởng tiền lương. Tuy nhiên, đây không phải là mốc để mặc nhiên xác định quyền hưởng chế độ ốm đau.
Nghỉ không lương bao nhiêu ngày thì không phải đóng BHXH?
Nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên
Theo khoản 5 Điều 33 Luật BHXH 2024, người lao động thuộc các nhóm đối tượng quy định và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHXH tháng đó. Người sử dụng lao động cũng không phải đóng BHXH cho thời gian này, trừ khi hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng. Như vậy, với câu hỏi nghỉ không lương từ 14 ngày có đóng BHXH không, câu trả lời là: thông thường không đóng, nhưng có thể thỏa thuận tiếp tục đóng.
Ví dụ, người lao động nghỉ không lương 16 ngày làm việc trong tháng. Nếu không có thỏa thuận đặc biệt, tháng đó không đóng BHXH. Nếu hai bên thống nhất tiếp tục đóng thì vẫn đóng theo căn cứ đóng của tháng gần nhất.
Nghỉ không lương dưới 14 ngày làm việc
Trường hợp nghỉ không hưởng lương dưới 14 ngày làm việc trong tháng, người lao động không thuộc trường hợp được miễn đóng BHXH theo khoản 5 Điều 33 chỉ vì lý do nghỉ không lương. Việc xác định nghĩa vụ đóng vẫn phải căn cứ tình trạng làm việc, tiền lương và các quy định liên quan của tháng đó. Vì vậy, không nên hiểu rằng cứ nghỉ không lương 13 ngày thì chắc chắn được đóng, hoặc nghỉ 14 ngày thì chắc chắn không được đóng. Cần xác định chính xác số ngày làm việc không hưởng lương trong tháng và việc hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH hay không. Đặc biệt, mốc 14 ngày chỉ giúp xác định vấn đề đóng BHXH, không phải điều kiện duy nhất để kết luận người lao động có được hưởng chế độ ốm đau.
Những trường hợp nghỉ không lương và nghỉ ốm thường gặp
Để dễ hình dung nghỉ không lương có được hưởng chế độ ốm đau không, có thể đối chiếu một số tình huống thực tế sau:
| Tình huống | Có hưởng ốm đau? |
|---|---|
| Đang nghỉ không lương thì bị ốm | Không hưởng cho thời gian ốm trùng với thời gian nghỉ không lương |
| Nghỉ không lương xong, quay lại làm việc rồi mới nghỉ ốm | Có thể được hưởng nếu đáp ứng đủ điều kiện |
| Nghỉ không lương nhưng thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH | Không đồng nghĩa được hưởng ốm đau trong thời gian nghỉ không lương |
Quy định hiện hành xác định thời gian nghỉ ốm đau trùng với thời gian nghỉ không hưởng lương thì không được tính hưởng chế độ ốm đau.
Ví dụ 1: Anh A xin nghỉ không lương từ ngày 1 đến ngày 20/9. Ngày 10/9 anh A bị sốt và có giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH đến ngày 15/9. Do khoảng thời gian điều trị trùng với thời gian nghỉ không lương đã đăng ký, anh A không được hưởng trợ cấp ốm đau cho các ngày trùng này.
Ví dụ 2: Chị B nghỉ không lương đến hết ngày 10/9, ngày 11/9 quay lại làm việc. Đến ngày 15/9, chị B bị ốm và phải nghỉ điều trị theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Khoảng thời gian nghỉ ốm không còn trùng với thời gian nghỉ không lương nên chị B có thể được giải quyết chế độ ốm đau nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện và có hồ sơ hợp lệ.
Ví dụ 3: Anh C nghỉ không lương 18 ngày trong tháng và doanh nghiệp thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH cho anh. Trong thời gian này anh C bị ốm. Việc vẫn đóng BHXH không làm thay đổi bản chất thời gian nghỉ không lương; anh C không được hưởng chế độ ốm đau cho phần thời gian bệnh trùng với thời gian nghỉ không lương.
Điều kiện, mức hưởng và hồ sơ chế độ ốm đau năm 2026
Sau khi xác định thời gian nghỉ không lương có bị trùng với thời gian nghỉ ốm hay không, người lao động cần kiểm tra tiếp điều kiện, mức hưởng và hồ sơ để tránh nộp sai hoặc thiếu chứng từ.
Điều kiện để được hưởng chế độ ốm đau
Theo Điều 42 Luật BHXH 2024, người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc được hưởng chế độ ốm đau khi nghỉ việc trong các trường hợp như:
- Điều trị khi mắc bệnh không phải bệnh nghề nghiệp.
- Điều trị khi bị tai nạn không phải tai nạn lao động.
- Điều trị khi bị tai nạn trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc ngược lại trong thời gian và tuyến đường hợp lý.
- Điều trị, phục hồi chức năng khi thương tật, bệnh tật tái phát trong các trường hợp luật định.
- Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
- Nghỉ việc để chăm sóc con dưới 7 tuổi bị ốm đau.
Người lao động không được hưởng chế độ ốm đau trong một số trường hợp như tự gây tổn hại sức khỏe, sử dụng ma túy thuộc trường hợp luật định, nghỉ việc lần đầu để điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và đặc biệt là thời gian nghỉ ốm trùng với thời gian nghỉ không hưởng lương hoặc các loại thời gian nghỉ khác được pháp luật quy định. Vì vậy, khi đang nghỉ không lương bị ốm, việc có giấy xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh vẫn chưa đủ để được hưởng trợ cấp cho những ngày trùng với thời gian nghỉ không lương.
Mức hưởng chế độ ốm đau năm 2026
Theo Điều 45 Luật BHXH 2024, mức hưởng chế độ ốm đau thông thường bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất trước tháng nghỉ việc hưởng chế độ. Trường hợp nghỉ ốm ngay trong tháng đầu tham gia hoặc tháng tham gia BHXH trở lại thì căn cứ tính hưởng là tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của chính tháng đó.
Mức hưởng theo ngày được xác định theo công thức:
Mức hưởng 1 ngày = Mức hưởng chế độ ốm đau theo tháng ÷ 24 ngày.
Do đó, với trường hợp thông thường:
Mức hưởng = Tiền lương tháng đóng BHXH của tháng gần nhất × 75% × Số ngày được hưởng ÷ 24.
Đối với bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày, sau khi hết thời gian hưởng chế độ ốm đau thông thường mà vẫn tiếp tục điều trị, người lao động có thể được hưởng tiếp. Mức hưởng trong thời gian tiếp theo được xác định theo thời gian đã đóng BHXH: 65% nếu đã đóng từ đủ 30 năm; 55% nếu từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm; 50% nếu dưới 15 năm.
Một điểm đáng chú ý trong năm 2026 là thời gian hưởng chế độ đối với bệnh cần chữa trị dài ngày được tính theo ngày làm việc, không kể ngày nghỉ lễ, Tết và ngày nghỉ hằng tuần.
Hồ sơ và thời hạn giải quyết chế độ ốm đau
Hồ sơ hưởng chế độ ốm đau phụ thuộc vào hình thức điều trị. Với trường hợp điều trị nội trú, người lao động có thể sử dụng Giấy ra viện, bản tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc giấy tờ khác chứng minh quá trình điều trị nội trú. Với trường hợp điều trị ngoại trú, hồ sơ có thể là Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH hoặc giấy ra viện/bản tóm tắt hồ sơ bệnh án có chỉ định thời gian điều trị ngoại trú theo quy định.
Về thời hạn:
- Người lao động nộp hồ sơ cho doanh nghiệp chậm nhất 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
- Doanh nghiệp có 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ để lập danh sách và gửi hồ sơ cho cơ quan BHXH.
- Cơ quan BHXH có 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ doanh nghiệp để giải quyết.
Do đó, người lao động nên kiểm tra kỹ thời gian nghỉ thực tế, thời gian nghỉ không lương và giấy tờ y tế trước khi đề nghị giải quyết chế độ.
Điều kiện, mức hưởng và hồ sơ chế độ ốm đau năm 2026
Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi xử lý nghỉ không lương và nghỉ ốm?
Để hạn chế sai sót khi chấm công, báo giảm và lập hồ sơ BHXH, doanh nghiệp nên kiểm tra đồng thời các nội dung sau:
- Xác định chính xác thời gian nghỉ không hưởng lương: Cần có thỏa thuận hoặc hồ sơ thể hiện rõ thời gian người lao động bắt đầu và kết thúc nghỉ không lương.
- Kiểm tra tình trạng đóng BHXH của tháng: Nếu người lao động không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên, cần xác định có thuộc trường hợp không đóng hay hai bên đã thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH theo khoản 5 Điều 33 Luật BHXH 2024.
- Không lập hồ sơ hưởng ốm đau cho thời gian trùng với nghỉ không lương: Giấy nghỉ ốm không làm phát sinh quyền hưởng trợ cấp đối với phần thời gian đã được xác định là nghỉ không hưởng lương.
- Lưu đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan: Doanh nghiệp nên lưu thỏa thuận nghỉ không lương, bảng chấm công, hồ sơ tiền lương, giấy ra viện hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH và các tài liệu liên quan để có cơ sở giải trình khi cần.
Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi xử lý nghỉ không lương và nghỉ ốm?
Câu hỏi thường gặp về nghỉ không lương và chế độ ốm đau
Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp người lao động nhanh chóng xác định quyền lợi của mình trong từng trường hợp.
Câu hỏi thường gặp về nghỉ không lương và chế độ ốm đau
Nghỉ không lương có đóng BHXH được hưởng ốm đau không?
Không. Người lao động có thể thỏa thuận với doanh nghiệp tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên, nhưng không được hưởng chế độ ốm đau đối với thời gian nghỉ ốm trùng với thời gian nghỉ không hưởng lương.
Nghỉ không lương có được đóng BHXH không?
Có thể. Nếu nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, nguyên tắc là không đóng BHXH. Tuy nhiên, người lao động và người sử dụng lao động có thể thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng của tháng gần nhất.
Nghỉ không lương từ 14 ngày có phải đóng BHXH không?
Thông thường không phải đóng BHXH nếu không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng. Tuy nhiên, hai bên có thể thỏa thuận tiếp tục đóng theo quy định tại khoản 5 Điều 33 Luật BHXH 2024.
Đang nghỉ không lương bị ốm có được hưởng BHXH không?
Không được hưởng chế độ ốm đau đối với phần thời gian bị ốm trùng với thời gian nghỉ không lương. Quy định hiện hành xác định thời gian nghỉ ốm đau trùng với thời gian nghỉ không hưởng lương thì không được tính hưởng trợ cấp ốm đau.
Hết thời gian nghỉ không lương rồi bị ốm có được hưởng chế độ ốm đau không?
Có thể được hưởng nếu người lao động đã kết thúc thời gian nghỉ không lương, trở lại thời gian làm việc và sau đó nghỉ việc do ốm đau đáp ứng đủ điều kiện theo Điều 42 Luật BHXH 2024, đồng thời có hồ sơ y tế hợp lệ.
Mức hưởng chế độ ốm đau năm 2026 là bao nhiêu?
Mức hưởng thông thường bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất trước tháng nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau. Mức hưởng một ngày được tính bằng mức hưởng theo tháng chia cho 24 ngày.
Hồ sơ hưởng chế độ ốm đau gồm những gì?
Nếu điều trị nội trú, hồ sơ có thể gồm Giấy ra viện, bản tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc giấy tờ chứng minh quá trình điều trị. Nếu điều trị ngoại trú, người lao động sử dụng Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH hoặc giấy tờ y tế hợp lệ theo quy định.
>>> Nhận ngay ưu đãi chữ ký số FastCA mới nhất hôm nay, lên tới 30% cùng rất nhiều ưu đãi hấp dẫn dành cho mọi khách hàng mua mới/gia hạn/chuyển đổi chữ ký số. Follow Zalo OA của FastCA để được tư vấn gói chứ ký số phù hợp nhất với doanh nghiệp, cá nhân nhé!
Khi xem xét nghỉ không lương có đóng BHXH được hưởng ốm đau không, cần nhớ rằng đóng BHXH và hưởng chế độ ốm đau là hai vấn đề độc lập. Người lao động có thể thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên, nhưng nếu thời gian bị ốm trùng với thời gian nghỉ không hưởng lương thì phần thời gian trùng đó không được hưởng trợ cấp ốm đau. Chỉ khi đã kết thúc thời gian nghỉ không lương và phát sinh thời gian nghỉ ốm đáp ứng đầy đủ điều kiện, người lao động mới có cơ sở đề nghị giải quyết chế độ.
>>> Xem thêm: Tra cứu chậm đóng BHXH: Cách kiểm tra và xử lý mới nhất 2026
